Uczelnie i instytuty patentują, ale nie komercjalizują
Prawie 4 mld zł wyniosły szacowane przychody z komercjalizacji polskich patentów udzielonych w latach 2019–2023. Tylko co czwarty z nich trafił na rynek. Sektor nauki wygenerował w tym okresie ponad 2/3 patentów, ale przyniosły one ledwie 1,1% wszystkich przychodów. Jakie są losy wynalazków po uzyskaniu ochrony patentowej? Które z nich trafiają na rynek, a które nie zostały skomercjalizowane? Jakie bariery utrudniają wdrożenia i jak wygląda transfer technologii w Polsce? Wstępne odpowiedzi na te pytania przynosi pierwsze w Polsce pilotażowe badanie dotyczące komercjalizacji patentów krajowych. Zaprojektowaliśmy model, który pozwala prześledzić różne ścieżki dalszych losów patentu – od samodzielnego wdrożenia i współpracy z partnerem, przez sprzedaż praw, aż po brak komercjalizacji lub wykorzystanie patentu do blokowania konkurencji. Model ten może być stosowany cyklicznie, dzięki czemu pozwoli nie tylko mierzyć skalę komercjalizacji, lecz także obserwować jej zmiany, bariery i efekty gospodarcze w czasie. Wyniki pilotażu pokazują, że samo zwiększanie liczby patentów nie wystarczy – polityka innowacyjna powinna silniej wspierać przechodzenie od ochrony wynalazku do jego gospodarczego wykorzystania – podkreśla dr hab. Mariusz-Jan Radło, kierownik Katedry Globalnych Współzależności Gospodarczych Szkoły Głównej Handlowej, autor koncepcji badania. Objęło ono ponad 11,5 tys. patentów udzielonych polskim podmiotom przez Urząd Patentowy RP w latach 2019–2023. Skomercjalizowanych zostało 24,9% z nich, co wygenerowało szacunkowo 3,93 mld zł przychodów. Okazało się, że tylko za 1,1% tej kwoty (44,5 mln zł) odpowiada sektor nauki – i to mimo tego, że generuje zdecydowaną większość patentów – 7852 (68,1%). W tym sektorze komercjalizacji podlegało 17,8% patentów. Z kolei przedsiębiorstwa generują mniej patentów – 3674 (31,9%) – ale znacznie częściej są one wdrażane na rynek: komercjalizacji podlegało 40% patentów, zaś przychody z ich wykorzystania wyniosły 3,88 mld zł. To jeden z najmocniejszych kontrastów całego badania. Nie oznacza to, że patenty wygenerowane w sektorze nauki mają mniejsze znaczenie. Oznacza to raczej, że sama ochrona patentowa nie wystarcza. Potrzebne są zdolności wdrożeniowe, dostęp do rynku, finansowanie, partnerzy biznesowi i modele komercjalizacji, które pozwalają przekształcić wynalazek w produkt, proces lub usługę – zauważają autorzy badania. Zidentyfikowano w nim również najważniejsze bariery utrudniające komercjalizację wynalazków. W sektorze nauki dominuje brak popytu na technologię oraz niedostateczne zainteresowanie inwestorów. Dość wysoki odsetek wskazań – w porównaniu z sektorem przedsiębiorstw – dotyczył też braku środków na komercjalizację. W przypadku uczelni to także niewystarczające zasoby kadrowe. Polityka innowacyjna nie powinna koncentrować się wyłącznie na zwiększaniu liczby patentów, lecz w większym stopniu wspierać przejście od patentu do rynku. Oznacza to potrzebę wzmacniania mechanizmów transferu technologii, współpracy nauki z biznesem, finansowania wdrożeń, wyceny własności intelektualnej oraz kompetencji komercjalizacyjnych po stronie właścicieli patentów – konkludują autorzy badania. Zrealizowano je na zlecenie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej we współpracy ze Szkołą Główną Handlową i Głównym Urzędem Statystycznym. Pełne wyniki zostaną przedstawione podczas międzynarodowej konferencji „Uwolnić wartość IP: finansowanie, wycena, komercjalizacja”, organizowanej w dniach 1–2 grudnia w SGH. MK Komercjalizacja patentów w Polsce