Pytanie, czy Czechy zrobią tak jak Polska. Co z orderem Zełenskiego?

Po decyzji prezydenta Karola Nawrockiego o odebraniu Orderu Orła Białego Wołodymyrowi Zełenskiemu podobny ruch planuje skrajna prawica w Czechach. Partia SPD domaga się pozbawienia prezydenta Ukrainy najwyższego czeskiego odznaczenia - Orderu Białego Lwa. "Konstytucja nie daje prezydentowi takich uprawnień" - ucina w przesłanym Wirtualnej Polsce komentarzu biuro prasowe czeskiego prezydenta.

Dyplomatyczny wstrząs na linii Warszawa-Kijów, wywołany nadaniem jednej z ukraińskich jednostek imienia "Bohaterów UPA", dotarł do Pragi. Czeski poseł Jindrzich Rajchl z ruchu "Wolność i Demokracja Bezpośrednia" (SPD) ogłosił we wtorek, że jego skrajnie prawicowe ugrupowanie będzie dążyć do odebrania Wołodymyrowi Zełenskiemu najwyższego cywilno-wojskowego odznaczenia Republiki Czeskiej.

SPD jest jednym z ugrupowań, które wchodzą w skład rządzącej Czechami koalicji, na której czele stoi obecny szef rządu Andrej Babis.

Rowerzysta z nielegalnym rowerem w Gdańsku

"Model polski" wzorem dla Pragi?

Rajchl wprost powołuje się na przykład płynący z Polski. Jego zdaniem decyzja prezydenta Karola Nawrockiego o odebraniu Zełenskiemu Orderu Orła Białego była ruchem koniecznym i sprawiedliwym.

• Nie możemy milczeć, gdy nasz najwyższy order posiada osoba, która nazywa jednostki wojskowe imionami nazistowskich potworów - grzmiał Rajchl, przypominając, że oddziały UPA mają na sumieniu nie tylko Polaków i Żydów, ale również Czechów (m.in. w ramach tzw. akcji "B", czyli walk z banderowcami na terytorium ówczesnej Czechosłowacji do 1947 r.).

Zdaniem czeskiego polityka decyzja o odebraniu orderu Zełenskiemu spotkała się w Polsce z międzypartyjnym konsensusem politycznym. - Zgodzili się wszyscy. Koalicja, opozycja, Lech Wałęsa. Wszyscy - przekonywał Rajchl, licząc na podobną jedność w czeskiej Izbie Poselskiej.

Pałac Prezydencki reaguje

Zwróciliśmy się z zapytaniem do czeskiego Pałacu Prezydenckiego w tej sprawie. Jak przekazała nam kancelaria, polski scenariusz jest w Pradze obecnie niemożliwy do zrealizowania.

"Konstytucja i prawo nie przyznają Prezydentowi Republiki uprawnień do odwołania odznaczenia państwowego - wskazuje nam Vojtěch Šeliga, rzecznik prezydenta Czech Petra Pavla, który tłumaczy jednocześnie cały proces legislacyjny związany z ewentualnym odebraniem orderu.

W Czechach - inaczej niż w Polsce - nie jest to bowiem decyzja prezydenta. "Odznaczenie nadane przez Prezydenta może zostać odebrane wyłącznie na podstawie prawomocnego wyroku sądu orzekającego karę utraty tytułów honorowych i odznaczeń. Kara taka może zostać nałożona tylko w warunkach określonych w Kodeksie karnym" - wyjaśnia Šeliga.

Oznacza to, że prezydent Pavel ma w tej sprawie związane ręce, nawet gdyby chciał ulec presji parlamentarzystów.

Warto przypomnieć, że Wołodymyr Zełenski otrzymał Order Białego Lwa w październiku 2022 r. z rąk ówczesnego prezydenta Milosza Zemana. Uhonorowano go za "męstwo i odwagę", które wykazał, zostając w Kijowie po rosyjskiej inwazji.

Kryzys na linii Warszawa-Kijów

Obecny kryzys w relacjach polsko-ukraińskich, który stał się paliwem dla czeskich populistów, jest najpoważniejszym od lat. W Polsce po geście prezydenta Nawrockiego doszło do fali "zrzekania się" odznaczeń - Orderu Orła Białego zrzekli się już m.in. byli prezydenci Ukrainy: Leonid Kuczma, Wiktor Juszczenko i Petro Poroszenko, a szef ukraińskiego wywiadu Kyryło Budanow oddał inne polskie odznaczenia.

Sam Zełenski na decyzję Nawrockiego zareagował niemal natychmiast. Spakował order i wysłał go kurierem do Warszawy, po czym odwołał swój przyjazd na konferencję Odbudowy Ukrainy, która odbywała się w dniach 25-26 czerwca w Gdańsku.

Dziennikarz Wirtualnej Polski, związany z redakcją od sierpnia 2021 roku. Wcześniej pracował w agencji informacyjnej Reuters. Zainteresowany polityką polską i niemiecką. Z Trójmiastem związany od czasów studiów.

Czytaj cały artykuł u źródła — Wirtualna Polska — Wiadomości