W Europie powołano Koalicję Antybalistyczną. Polski w niej nie ma
Założycielami koalicji są: Dania, Francja, Niemcy, Włochy, Holandia, Norwegia, Hiszpania, Szwecja, Ukraina oraz Wielka Brytania. Koalicja pozostaje otwarta na kolejne kraje, które zechcą do niej dołączyć. Inicjatywa ma uzupełniać istniejące już systemy obrony przeciwrakietowej , zarówno te krajowe, jak i wspólne europejskie.
Państwa uczestniczące planują stworzyć wspólny potencjał antybalistyczny, łącząc bazę przemysłową, badania naukowe i doświadczenie operacyjne. Szczególną rolę ma odegrać doświadczenie Ukrainy zdobyte podczas wojny. W planach jest określenie wspólnych wymagań operacyjnych, powołanie zespołów technicznych oraz opracowanie mapy drogowej dla pierwszych zdolności koalicji.
Projekt „Freja” – europejska alternatywa dla Patriota
Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski podziękował prezydentowi Francji Emmanuelowi Macronowi za organizację pierwszego posiedzenia koalicji i zapowiedział rozwój wspólnego systemu „Freja” . Ma on być tańszą i łatwiejszą do masowej produkcji alternatywą dla amerykańskiego systemu Patriot. System „Freja” powstaje pod kierownictwem Ukrainy, ale ma mieć charakter europejski.
Według firmy Fire Point , która rozwija projekt, rakieta przechwytująca FP-7.x osiąga prędkość 1500-2000 m/s i wysokość 25 km, a jej koszt to 700 tys. dolarów – znacznie mniej niż 3,8 mln dolarów za rakietę Patriot PAC-3. Pierwsze egzemplarze mają trafić do ukraińskiej armii już w 2027 roku.
W deklaracji założycielskiej podkreślono, że rosnące zagrożenie ze strony rakiet balistycznych wymaga zintegrowanej, europejskiej odpowiedzi. Państwa uczestniczące zobowiązały się do ścisłej współpracy, by zapewnić skuteczną ochronę ludności i infrastruktury krytycznej.
Prezydent Francji Emmanuel Macron podkreślił, że inicjatywa jest ważnym krokiem w kierunku budowy wspólnej europejskiej tarczy antyrakietowej.
Kolejny krok na drodze do uniezależnienia się od USA
Pięć z państw założycielskich (Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Włochy i Hiszpania) to kraje macierzyste oraz główni udziałowcy konsorcjum MBDA – największego producenta rakiet w Europie (odpowiadającego m.in. za pociski Aster czy CAMM). Mówiąc więc wprost, kraje te mają fabryki, inżynierów, laboratoria i zaplecze logistyczne, gotowe do szybkiego rozpoczęcia produkcji.
Dania, Norwegia, Szwecja i Holandia z kolei ściśle współpracują technologicznie przy systemach radarowych, dowodzenia i wczesnego ostrzegania (m.in. dzięki rozwiązaniom firm Thales czy Saab).
Europa Zachodnia od dłuższego czasu głośno mówi o konieczności uniezależnienia się od amerykańskich łańcuchów dostaw. Wojna w Ukrainie pokazała, że zapasy rakiet do systemów Patriot (PAC-3 MSE) kurczą się błyskawicznie, a ich produkcja w USA - niekoniecznie wydolna - jest zakontraktowana na lata do przodu. Ta dziewiątka państw koalicji chce mieć „własne” rozwiązanie, nad którym Pentagon nie będzie miał kontroli eksportowej.
Co z Polską?
Koalicja ma być otwarta na kolejne państwa, które będą chciały do niej dołączyć - zaznaczono w deklaracji opublikowanej na stronie Pałacu Elizejskiego. Dziwić może jednak, dlaczego nie dołączyła do niej Polska.
W przeciwieństwie do partnerów z Europy Zachodniej, Polska buduje swoją obronę antybalistyczną w oparciu o absolutną integrację z USA . Nasz system dowodzenia (IBCS) jest zintegrowany z bazą Aegis Ashore w Redzikowie i amerykańskimi satelitami. Wydaje się, że z tradycyjną (opartą na głębokiej wierze w trwałość Sojuszu Transatlantyckiego) rezerwą podchodzi do projektów budowanych poza bezpośrednim nadzorem Waszyngtonu lub struktur samego NATO.
Równocześnie, nie należy zapominać o tym, że Polska realizuje obecnie najbardziej ambitny program modernizacji obrony powietrznej na świecie w stosunku do PKB. Polski przemysł obronny (konsorcjum PGZ) jest w 100 procentach obciążony wdrażaniem systemów Patriot z amerykańskim systemem dowodzenia IBCS (Wisła) oraz brytyjskich pocisków CAMM (Narew).