Od kiedy niemowlęta rozpoznają muzykę? Naukowcy mają odpowiedź
Zespół badawczy pod kierunkiem Trinh Nguyen z Istituto Italiano di Tecnologia w Rzymie i University of Vienna przeprowadził eksperymenty z udziałem 79 niemowląt w wieku 3, 6 i 12 miesięcy. Dzieci były sadzane przed ekranem wyświetlającym powoli rozkwitające kwiaty, które miały przyciągnąć ich uwagę, podczas gdy z głośników po bokach płynęła muzyka.
W tym czasie naukowcy rejestrowali aktywność mózgu za pomocą elektroencefalografii (EEG) oraz analizowali ruchy ciała dzieci przy użyciu zaawansowanego systemu śledzenia wideo.
Analiza sygnałów EEG
Badacze odtwarzali niemowlętom fragmenty popularnych dziecięcych piosenek, ich przemontowane wersje pozbawione spójnej struktury muzycznej, a także utwory w wysokich i niskich tonach. Pozwoliło to sprawdzić, jak różne aspekty muzyki wpływają na reakcje słuchowe i motoryczne najmłodszych. Analiza sygnałów EEG wykazała, że już u trzymiesięcznych dzieci pojawia się wyraźnie silniejsza reakcja mózgu na muzykę niż na jej przemontowaną wersję.
Oznacza to, że nawet bardzo małe niemowlęta potrafią odróżnić muzykę o uporządkowanej strukturze od przypadkowych dźwięków. Struktura muzyczna wydaje się przyciągać uwagę najmłodszych, co może mieć kluczowe znaczenie dla ich rozwoju poznawczego.
Choć mózg niemowląt szybko uczy się rozpoznawać muzykę , spontaniczne ruchy w odpowiedzi na nią pojawiają się dopiero pod koniec pierwszego roku życia. Analiza nagrań wideo pozwoliła sklasyfikować dziesięć głównych typów ruchów, takich jak kołysanie się do przodu i do tyłu, bujanie na boki, pierwsze próby klaskania, pedałowanie nogami czy poruszanie całym ciałem. Dwunastomiesięczne dzieci wykazywały wyraźnie więcej ruchów w odpowiedzi na muzykę niż na jej przemontowaną wersję. Młodsze niemowlęta, w wieku trzech i sześciu miesięcy, nie wykazywały istotnych różnic w liczbie ruchów w zależności od rodzaju słyszanej muzyki.
Badacze podkreślają, że choć dzieci już w pierwszym roku życia zaczynają spontanicznie poruszać się do muzyki, nie są jeszcze w stanie zsynchronizować swoich ruchów z rytmem utworu. Koordynacja motoryczna, pozwalająca na poruszanie się w takt muzyki, rozwija się dopiero później. To stopniowe dojrzewanie układu nerwowego odpowiada za coraz bardziej złożone i skoordynowane reakcje ruchowe na muzykę.
Wyniki badań sugerują, że muzykalność, czyli zdolność do odbierania, rozumienia i tworzenia muzyki, jest głęboko zakorzeniona w ludzkiej naturze. Już w pierwszych miesiącach życia dzieci wykazują wrażliwość na strukturę muzyczną, a pod koniec pierwszego roku zaczynają spontanicznie poruszać się do muzyki. To może stanowić biologiczną podstawę dla późniejszego rozwoju umiejętności tanecznych i muzycznych.
Naukowcy zapowiadają kontynuację badań
Naukowcy podkreślają, że ich praca to dopiero początek drogi do zrozumienia, jak muzyka wpływa na rozwój człowieka od najwcześniejszych lat. W przyszłości planują rozszerzyć badania na starsze dzieci , by lepiej poznać, jak kształtuje się zdolność do koordynowania ruchów z rytmem oraz jakie znaczenie mają te procesy dla rozwoju społecznego i emocjonalnego. Odkrycia te mogą mieć praktyczne znaczenie dla rodziców i osób pracujących z małymi dziećmi. Potwierdzają, że wczesny kontakt z muzyką może wspierać rozwój mózgu i umiejętności motorycznych, a także sprzyjać budowaniu więzi emocjonalnych. Autorzy pracy zachęcają do wspólnego słuchania muzyki, śpiewania i zabaw ruchowych już od pierwszych miesięcy życia dziecka.