Uchodziła za miejsce, gdzie nic nie przetrwa. Naukowcy dokonali przełomu

Atacama w północnym Chile to najsuchsze miejsce na Ziemi. Wysokie promieniowanie UV i brak opadów sprawiały, że rejon uznawano za pozbawiony życia. Badania pokazały jednak, że dwa metry pod powierzchnią istnieje podziemne środowisko mikroorganizmów. Odkrycie ma znaczenie dla poszukiwań życia na Marsie.

iStock Naukowcy natrafili pod powierzchnią pustyni na bakterie i archeony, których przetrwanie umożliwiają nasycone solą warstwy gruntu. Zdaniem badaczy podobny scenariusz może dotyczyć Marsa, gdzie również występują pokłady soli.

Chilijskie serce absolutnej suszy

Pustynia Atacama, rozciągająca się na obszarze ponad 100 tys. km kwadratowych w północnym Chile, to najsuchsze niepolarne miejsce na całej Ziemi. Otoczona przez łańcuchy górskie Andów, znajduje się w cieniu opadowym, co oznacza, że w niektórych jej rejonach stacje meteorologiczne na przestrzeni stuleci nie odnotowały ani jednego opadu deszczu .

Sam region nie jest ekstremalnie gorący, cechują go za to duże wahania temperatury. W letni dzień powietrze nagrzewa się do ponad 30 stopni, a po zmroku temperatura spada poniżej zera.

Za odkryciem stoi hiszpańsko-chilijski zespół

Za tym biologicznym przełomem stoi międzynarodowy zespół naukowców pod kierownictwem dr Victora Parro z Centrum Astrobiologii w Madrycie (INTA-CSIC). Naukowcy pobrali próbki gruntu z głębokości do pięciu metrów, a ich analiza wykazała obecność bakterii, archeonów (mikroskopijne organizmy jednokomórkowe) i DNA na głębokości ok. dwóch metrów. Wyniki opublikowano w czasopiśmie naukowym "Astrobiology".

Do badań wykorzystano urządzenie SOLID (Signs of Life Detector), które było pierwotnie projektowane z myślą o bezzałogowych misjach kosmicznych i łazikach marsjańskich. Jego sercem jest biochip z zestawem nawet 450 przeciwciał, które rozpoznają ślady życia (cukry, białka czy DNA), a wynik odczytuje się z obrazu, na którym wykryte związki zapalają się jako świecące punkty. Wyprawa na Atacamę miała sprawdzić, czy sprzęt poradzi sobie z wykrywaniem życia głęboko pod ziemią.

Jak przetrwać w najsuchszym miejscu na Ziemi?

Sekret przetrwania mikrobów tkwi w soli . Grunt pustyni jest nasycony halitem (solą kamienną) oraz innymi silnie higroskopijnymi związkami, jak anhydryt i nadchloran, które chłoną wilgoć z powietrza. Na kryształkach soli skrapla się ona w cienkie, mające kilka mikronów warstwy wody, wystarczające, aby podtrzymać życie.

• Dla tych mikrobów najważniejsza jest woda. Jeśli mają wodę, mają wszystko, czego potrzebują do życia - podsumował Parro.

W laboratorium naukowcom udało się nawet "ożywić" pobrane mikroby po podaniu im wody.

Atacama ze swoim klimatem i wysokim promieniowaniem uchodzi za najlepszy ziemski odpowiednik Marsa, dlatego jej badanie ma znaczenie dla astrobiologów. Dotychczasowe misje skupiały się na powierzchni, tymczasem zdaniem Parro znalezienie tam życia jest “bardzo trudne, o ile w ogóle możliwe". Podobne warunki do pustynnego środowiska mogą kryć się pod powierzchnią Marsa, gdzie także wykryto złoża soli.

Bibliografia:

Parro V, de Diego-Castilla G, Moreno-Paz M, et al. A Microbial Oasis in the Hypersaline Atacama Subsurface Discovered by a Life Detector Chip: Implications for the Search for Life on Mars. Astrobiology. 2011;11(10):969-996. doi:10.1089/ast.2011.0654