"Polska Amazonka". Fascynująca dolina Narwi
1 lipca to ważny dzień w historii polskich parków narodowych. Tego dnia swoje rocznice obchodzą: Narwiański Park Narodowy, Park Narodowy Bory Tucholskie oraz Park Narodowy „Ujście Warty”. Przyjrzyjmy się historii pierwszego z nich. Narwiański Park Narodowy obchodzi dziś swe trzydzieste „urodziny”
*.
Narwiański Park Narodowy położony jest w województwie podlaskim, około 30 kilometrów na zachód od Białegostoku, obejmuje on fragment Doliny Górnej Narwi między Surażem a Rzędzianami. Jego powierzchnia wynosi około 6810 hektarów. Otulina ma ponad 15 400 hektarów. Park chroni unikalny ekosystem rzeki wielokorytowej (anastomozującej). Narew nie płynie jednym korytem, lecz rozgałęzia się w skomplikowaną sieć kanałów, wysp i rozlewisk, tworząc mozaikę bagien, łąk i lasów.
Narwiański Park Narodowy to jedyny polski park narodowy bez obszaru ochrony ścisłej. Cały teren podlega ochronie krajobrazowej i czynnej. Narew to wyjątkowa rzeka. Wiosną, podczas roztopów, dolina zamienia się w ogromne rozlewisko, a latem i jesienią ukazuje labirynt odnóg rzecznych i wysp.
Historia
Historia osadnictwa w regionie sięga średniowiecza. Kurowo było wzmiankowane już w 1425 roku. Ziemie te należały m.in. do Radziwiłłów. Suraż, jedno z najmniejszych polskich miast, otrzymał prawa miejskie w 1445 roku, a jego początki sięgają XI wieku.
Na przełomie XIX i XX wieku powstał drewniany most w Kurowie-Kruszewie, lecz został zniszczony podczas pierwszej wojny światowej. Choć odbudowano go w 1928 roku, to ponownie uległ zniszczeniu w 1939 roku. Z mostem związana jest z legenda. Otóż w jego budowie miał pomagać diabeł w zamian za duszę pierwszego wędrowca. Mieszkańcy, chcąc przechytrzyć szatana, podstępnie wysłali ślepego konia, ale to ściągnęło na nich klątwę: most miał stać tylko 11 lat. Dziś przyczółki przy moście to popularne punkty widokowe.
Idea ochrony doliny Narwi pojawiła się w latach sześćdziesiątych XX wieku, gdy dostrzeżono wyjątkowość tego wodno-bagiennego ekosystemu. Park krajobrazowy powstał w tym miejscu w 1988 roku, a w 1996 przekształcono go w park narodowy. Siedzibą administracji przez wiele lat był zabytkowy dwór w Kurowie (z końca XIX wieku), a później Ośrodek Edukacji Przyrodniczej „Młynarzówka”.
Dom dla licznej fauny
Park chroni 58 zbiorowisk roślinnych, w tym rośliny turzycowate, szuwarowe, olsy i zarośla wierzbowe. Flora liczy około 500 gatunków naczyniowych, m.in. chronione: grzybienie białe, kosaciec syberyjski, mieczyk dachówkowaty, goryczka wąskolistna, rosiczka okrągłolistna.
Fauna również jest całkiem bogata. Na terenie parku mieszkają 34 gatunki ssaków (w tym bóbr, łoś, jeleń, sarna, dzik, piżmak), 21 gatunków ryb (m.in. minóg ukraiński, różanka), płazy (traszki, kumaki, żaby). Największą atrakcją są jednak ptaki. To ponad 200 gatunków, w tym lęgowe zagrożone: błotniak stawowy (który jest symbolem parku), bąk, bielik, batalion, derkacz czy wodniczka.
Atrakcje
Park oferuje wiele atrakcji dla pieszych, rowerzystów i kajakarzy. Jakie miejsca są najbardziej popularne?
Kładka Śliwno-Waniewo to największa atrakcja. Kładka liczy ponad kilometr. Składa się z drewnianych pomostów i pięciu pływających mostów pontonowych (przeciąganych ręcznie). Łączy wsie Śliwno i Waniewo, prowadzi przez szuwary i rozlewiska. W połowie drogi znajduje się wieża widokowa w miejscu dawnego grodziska.
Kurowo – miejscowość, gdzie znajduje się siedziba parku. Zobaczyć tu można zabytkowy dwór z basztą widokową, Park Przydworski oraz przejść się „Kładką wśród bagien”. Jest tu także Ośrodek Edukacji Przyrodniczej „Młynarzówka” z multimedialną ekspozycją.
Zerwany Most w Kruszewie, a dokładnie ruiny mostu oferują wspaniałą panoramę rozlewisk. To świetne miejsce dla miłośników podglądania ptaków.
Wieże widokowe. Na terenie parku jest ich kilkanaście, m.in. najwyższa, licząca 44 metry wieża w Uhowie.
Spływy i trasy kajakowe. Park można oglądać z różnej perspektywy. Przed podróżą warto zapoznać się z mapami tras rowerowych i kajakowych.
Suraż to jedno z najmniejszych miast w Polsce. Na jego terenie znajdują się pozostałości wczesnośredniowiecznego grodziska oraz wybudowanego na przełomie XIV i XV wieku drewnianego zamku z elementami murowanymi.