System kaucyjny na fali. Tak robią to Polacy
Jak wynika z badania przeprowadzonego na zlecenie Krajowego Systemu Kaucyjnego Zwrotka (jednego z operatorów systemu kaucyjnego), 85 proc. osób, oddając opakowania w sklepach, robi w nich przy okazji również zakupy.
Jednocześnie 90,1 proc. respondentów stwierdziło, że oddałoby opakowania w sklepie spożywczym lub supermarkecie, a dla 66,4 proc. jest to pierwszy wybór. Zdaniem autorów badania, wyniki te pokazują, że sklepy stają się naturalnym miejscem funkcjonowania systemu kaucyjnego.
Butelkomaty na prowadzeniu
Większość ankietowanych wskazała też, że najwygodniejszą formą zwrotu opakowań kaucyjnych jest skorzystanie z butelkomatów - zaznaczyło tak 81,3 proc. osób.
Cytowany w publikacji Sebastian Mucha z Małopolskiej Sieci Sklepów Zachęta i Koral przekazał, że w sklepach sieci, w których działają maszyny do zbiórki opakowań oddawanych, jest prawie cztery razy więcej butelek i puszek niż w przypadku sklepów obsługujących zbiórkę ręczną. Jego zdaniem również seniorzy "chętnie uczą się korzystania z automatów kaucyjnych".
Worek z butelkami, frustracja klientów. "Pytanie brzmi: po co?"
System kaucyjny w Polsce
System kaucyjny działa w Polsce od 1 października 2025 roku. Do napojów w butelkach plastikowych (do 3 litrów), metalowych puszkach (do 1 litrów) doliczana jest kaucja w wysokości 50 groszy, którą można odzyskać po oddaniu opakowania. O tym, czy dane opakowanie jest objęte kaucją, informuje znak kaucyjny nadrukowany na etykiecie lub puszce - dwie strzałki tworzące prostokąt z napisem "kaucja" i z jej kwotą. Aby odzyskać kaucję nie trzeba mieć paragonu, ale opakowanie nie może być zgniecione.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami w systemie kaucyjnym od 2026 roku są też butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 litra (w ich przypadku kaucja to 1 zł). Producenci napojów w takich butelkach nadal mogą jednak prowadzić własne, niezależne zbiórki takich opakowań. Systemy te od wielu lat mają przede wszystkim producenci piw.
Małpki w systemie kaucyjnym?
Resort klimatu rozważa jednak włączenie do systemu kaucyjnego m.in. opakowań szklanych jednorazowych , w tym tzw. małpek. Jak informowała pod koniec czerwca ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska, decyzja w tej sprawie może zostać podjęta jesienią br., po okresie letnim, gdy spożywanych jest więcej napojów, co wiąże się z większą liczbą opakowań kaucyjnych w obiegu.
Jak wskazała, gdy resort uzna, że system działa stabilnie, a logistyka została poprawiona, będzie można myśleć o podjęciu działań legislacyjnych zmierzających do rozszerzenia systemu o małe jednorazowe szklane opakowania. - Głównie to jest ten wątek, który chcielibyśmy podjąć jako kolejny - wskazywała ministra.
Jak wynika z danych resortu, do końca maja w ramach systemu kaucyjnego zebrano 1,6 mld butelek i puszek.
System kaucyjny zostanie rozszerzony? "Podjęliśmy tę decyzję"
Jednym z głównych celów systemu kaucyjnego jest osiągnięcie unijnych poziomów selektywnej zbiórki opakowań po napojach (77 procent do 2028 roku i 90 procent od 2029 roku).
Badanie zostało zrealizowane techniką CAWI przez Agencję Badawczą PBS na ogólnopolskiej próbie 1062 osób w marcu i kwietniu br.