Startują wybory prezesa Polskiej Akademii Nauk
Do 15 września można zgłaszać kandydatów na funkcję prezesa Polskiej Akademii Nauk w kadencji 2027–2030. Wybory odbędą się 22 października, podczas 157 sesji Zgromadzenia Ogólnego PAN. Dobiega końca czteroletnia kadencja obecnych władz Polskiej Akademii Nauk. W 2023 roku na czele PAN stanął biolog prof. Marek Konarzewski, a wiceprezesami zostali: prof. Aleksander Welfe, prof. Dariusz Jemielniak, prof. Mirosława Ostrowska i prof. Natalia Sobczak. Prof. Konarzewski jest trzynastym prezesem w historii PAN. Jako że ustawa dopuszcza pełnienie tej funkcji maksymalnie przez dwie kadencje, może wystartować również w tegorocznych wyborach. Od kilku lat robimy w Kancelarii PAN ankiety oceniające satysfakcję zawodową pracowników. Jedno z pytań brzmi: Czy poleciłbyś pracę w Akademii swoim przyjaciołom? Jeszcze ponad dwa lata temu ponad połowa odpowiedzi brzmiała: „nie”. Dziś na to samo pytanie ponad 60% odpowiada: „tak”. To jeden z aspektów, który wskazuje na to, że powinienem bardzo poważnie rozważyć start w najbliższych wyborach – mówił w marcu w wywiadzie dla FA . Właśnie ruszyła procedura wyboru. Pismo o tym informujące wysłano już do członków krajowych PAN. Wskazano w nim także termin składania zgłoszeń – kandydatury będą przyjmowane do 15 września. Przypomnijmy, że zgłoszenia kandydata może dokonać co najmniej 20 członków krajowych Akademii. Zgodnie z harmonogramem nie później niż 1 października Komisja Wyborcza prześle członkom krajowym PAN informację o zgłoszonych kandydatach. Wybór prezesa odbędzie się 22 października, podczas 157 sesji Zgromadzenia Ogólnego PAN. Z kolei wiceprezesów (kandydatury zgłasza nowo wybrany prezes) Akademia wybierze 10 grudnia, w trakcie 158 sesji ZO PAN. W poprzednich wyborach o fotel prezesa ubiegało się dwóch kandydatów: prof. Marek Konarzewski pokonał prof. Pawła Rowińskiego stosunkiem głosów 105:102 (przy dwóch głosach wstrzymujących się). Został tym samym trzynastym w historii prezesem Polskiej Akademii Nauk. Przed nim stery obejmowali: prof. Jan Bohdan Dembowski (1952–1956), prof. Tadeusz Kotarbiński (1957–1962), prof. Janusz Groszkowski (1962–1971), prof. Włodzimierz Trzebiatowski (1971–1977), prof. Witold Nowacki (1977–1980), prof. Aleksander Gieysztor (1980–1983 i 1990–1992), prof. Jan Karol Kostrzewski (1984–1990), prof. Leszek Kuźnicki (1993–1998), prof. Mirosław Mossakowski (1999–2001), prof. Andrzej Legocki (2003–2006), prof. Michał Kleiber (2007– 2014), Jerzy Duszyński (2015–2022). W latach 202–2003 p.o. prezesa był prof. Jerzy Kołodziejczak.
Polska Akademia Nauk powstała w 1952 roku „w celu zapewnienia nauce polskiej wszechstronnego rozwoju i pełnego rozkwitu oraz nadania badaniom naukowym kierunku, odpowiadającego istotnym potrzebom Narodu”. Jej sercem jest korporacja uczonych – grono wybitnych badaczy i badaczek o szczególnym dorobku oraz autorytecie. Członkostwo w PAN stanowi jedno z najwyższych wyróżnień w polskiej nauce i wyraz zaufania do kompetencji, niezależności oraz odpowiedzialności uczonego. Od 2010 roku w strukturach PAN działa również Akademia Młodych Uczonych, która skupia utalentowanych naukowców młodego pokolenia, wzmacniając międzypokoleniowy dialog i otwierając przestrzeń dla nowych perspektyw badawczych. Drugim filarem Akademii jest sieć 69 instytutów naukowych PAN, w których prowadzone są projekty badawcze w niemal wszystkich dziedzinach nauki. W strukturze PAN działają również komitety naukowe i problemowe. Ich rolą jest rozpowszechnianie wiedzy naukowej i dostarczanie najwyższej jakości ekspertyz dla władz państwowych i rzetelnej debaty publicznej. Ważną częścią PAN są także stacje badawcze, biblioteki, archiwa, muzea, ogrody czy centra konferencyjne. Akademia i instytuty posiadają placówki nie tylko w Polsce, ale także w kilku europejskich stolicach ((Paryżu, Wiedniu, Kijowie, Rzymie, Brukseli, Berlinie), na pustyni Atakama, a nawet w pobliżu obu biegunów Ziemi. W sumie PAN zatrudnia ponad 11 tys. pracowników, z czego blisko 4,5 tys. stanowią naukowcy. PAN reprezentuje nasz kraj w wielu organizacjach międzynarodowych. Należy m.in. do Europejskiej Federacji Akademii Nauk (ALLEA), Naukowej Rady Doradczej Akademii Europejskich (EASAC) oraz Europejskiego Mechanizmu Doradztwa Naukowego (SAPEA). Mariusz Karwowski