Zmiany w systemie oceny kredytowej Polaków przez BIK. Na co teraz patrzą banki
Nowy model scoringowy, według BIK, "odpowiada na zmieniające się realia rynku finansowego, rozwój technologii oraz nowe produkty finansowe pojawiające się na rynku". Kluczowe zmiany weszły w życie z początkiem lipca. Jest to największa transformacja oceny wiarygodności finansowej Polaków od ponad dekady - ocenia portal money.pl.
Zapytania kredytowe nie wpłyną na ocenę
Biuro Informacji Kredytowej to podmiot prywatny będący własnością dziewięciu banków komercyjnych oraz Związku Banków Polskich. Gromadzi, przetwarza i udostępnia dane o historii kredytowej klientów z całego rynku kredytowego w Polsce, jako jedyna tego typu instytucja w kraju. Banki korzystają z baz danych BIK w ramach procesu oceny zdolności kredytowej klienta i analizy ryzyka kredytowego.
Najważniejsza zmiana wprowadzona przez BIK dotyczy danych z wniosków kredytowych niezakończonych udzieleniem finansowania. W momencie gdy chcieliśmy sprawdzić oferty w kilku bankach, do Biura Informacji Kredytowej za każdym razem trafiało zapytanie o wyliczenie warunków. Pozostawały one w bazach danych, co obniżało ocenę punktową i zmniejszało szanse na udzielenie kredytu. Oznacza to, że klienci, którzy chcieli podjąć świadomą decyzję na temat finansowania, byli karani przez system.
Jednak od 1 lipca zapytania kredytowe będą automatycznie usuwane z bazy BIK po 14 dniach, jeśli nie zakończą się udzieleniem finansowania. Oznacza to, że sprawdzanie wielu ofert nie będzie już wiązało się z obniżeniem scoringu.
Dlaczego NFZ nie widzi nadużyć? Kontrolerzy mówią wprost
Zmiany w wyliczaniu oceny kredytowej
BIK wprowadził również nowy model wyliczania scoringu. Opiera się on na trzech wskaźnikach:
terminowości spłat zobowiązań - informacje m.in. o opóźnieniach w spłacie kredytów i pożyczek, kwotach zaległości oraz występujących procesach windykacji lub egzekucji,
aktywności na rynku finansowym - informacje dotyczące kwot kredytu/pożyczki i kwotach pozostających do spłaty oraz wysokości i wykorzystaniu limitów kredytowych,
doświadczeniu w spłacie zobowiązań - informacje dotyczące długości historii kredytowej.
- Model opracowany przez BIK ma charakter statystyczny, co oznacza to, że w obiektywny sposób różnicuje oceny punktowe. Czyli zachowania konsumenckie, które statystycznie cechują się niższą szkodowością, w naturalny sposób otrzymują wyższą punktację - przekazała Aleksandra Stankiewicz-Billewicz z biura prasowego BIK w odpowiedzi na pytania redakcji biznesowej tvn24.pl.
Nowy model ma uwzględniać szersze dane i nowe formy finansowania, takie jak pożyczki z sektora pozabankowego, zobowiązania kredytowe powstałe na skutek płatności odroczonych, a jednocześnie rezygnuje z wykorzystywania danych o zapytaniach. Oznacza to, że nasz scoring mógł ulec zmianie po wprowadzeniu reformy. Jednak, jak podkreśla Stankiewicz-Billewicz, "ocena punktowa BIK nie jest wartością stałą".
- Historia kredytowa może ulegać zmianom każdego dnia, m.in. w zależności od liczby aktualnie posiadanych kredytów i pożyczek, terminowości ich spłaty czy wysokości zadłużenia. Wszystkie te elementy wpływają na ocenę punktową BIK oraz liczbę przyznanych punktów - dodała.
Królowie nieruchomości z Sejmu. Oto najbogatsi
Jasne uzasadnienie oceny
Nowy model ma również w bardziej czytelny sposób tłumaczyć klientom, co wpłynęło na wysokość oceny punktowej. Otrzymują oni teraz sześć czynników, zamiast wcześniejszych czterech, które wyjaśniają zależność między historią kredytową a oceną BIK. Jak poinformował portal money.pl, odpowiadają one na pytania:
Czy zdarzyły Ci się opóźnienia w spłacie kredytów i pożyczek? (czynnik Historia spłat)
Czy aktualnie kredyty i pożyczki są spłacane w terminie? (czynnik Bieżące spłaty)
Od jak dawna klient korzysta z kredytów bankowych? (czynnik Staż kredytowy)
Ile ma nowych kredytów i pożyczek? (czynnik Nowe kredyty)
W jakim stopniu wykorzystujesz produkty z limitem kredytowym? (czynnik Wykorzystanie limitów)
Ile spłaca kredytów i pożyczek gotówkowych? (czynnik Kredyty gotówkowe)
- Przy każdym czynniku widoczna jest informacja, jakiego rodzaju zobowiązania, czy z banku czy z firm pożyczkowych, były brane pod uwagę przy jego wyliczaniu. Jesteśmy przekonani, że nowa ocena punktowa BIK będzie tarczą ochronną przed wpadnięciem w spiralę zadłużenia, ponieważ wspiera klientów w lepszym zrozumieniu swojej historii kredytowej - stwierdziła Stankiewicz-Billewicz.
Nie mogą odzyskać pieniędzy. "Chciałem tylko wymienić walutę"
Zarzuty wobec aplikacji i platformy BIK
Według analizy money.pl część klientów skarży się na problemy z aplikacją na telefon i stroną internetową BIK. W ich ocenie są one nieintuicyjne, a dostęp do istotnych informacji za ich pośrednictwem ma być utrudniony. Ma to utrudniać rzetelną analizę sytuacji klienta.
- Portal BIK obejmuje szeroki zakres usług i informacji dotyczących historii kredytowej, bezpieczeństwa danych oraz rozwiązań dla klientów indywidualnych i biznesowych, co przekłada się na rozbudowaną warstwę informacyjną serwisu - odpowiedziała Stankiewicz-Billewicz.
"Największa taka tragedia w Polsce, wręcz katastrofa budowlana"
Podkreśliła również, że BIK "regularnie analizuje" doświadczenia klientów, "aby Klientów, regularnie je analizujemy, aby optymalizować prezentację treści tak, aby wspierać wygodę i dobre doświadczenie w korzystaniu przez klientów portalu".
- Stale pracujemy nad ulepszaniem sposobu prezentacji danych w aplikacji Mój BIK. Naszym celem jest takie przedstawianie informacji o historii kredytowej, aby klienci mogli szybko i intuicyjnie odnaleźć najważniejsze dane dotyczące swoich zobowiązań, ich aktualnego statusu oraz ewentualnych opóźnień. Dlatego regularnie analizujemy opinie użytkowników i wdrażamy rozwiązania, które zwiększają przejrzystość oraz użyteczność naszych raportów - dodała.
Ponad 260 tysięcy gapowiczów z długami. Jeden region bije rekord
Przeszukania UOKiK
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeprowadził na początku lipca przeszukania w siedzibach BIK . Miały one być związane właśnie z przekazywaniem przez banki za pośrednictwem Urzędu m.in. informacji o liczbie zapytań kredytowych.
"W praktyce może to oznaczać, że świadomy i racjonalny konsument, który porównuje oferty kilku banków, otrzymuje niższą ocenę punktową niż ten, który skorzysta z oferty wyłącznie w swoim macierzystym banku" - wskazał urząd.
"W związku z prowadzonymi przez UOKiK czynnościami informujemy, że BIK pozostaje w pełnej współpracy z Urzędem i udziela wszelkich wymaganych wyjaśnień. Działania UOKiK mają związek z postępowaniem wyjaśniającym wszczętym w 2025 r. dotyczącym wykorzystywania informacji o zapytaniach kredytowych w procesie oceny zdolności kredytowej" - przekazał BIK.