Znalazłeś pieniądze na ulicy? Nowe prawo zmienia wszystko. Zobacz, kiedy możesz je legalnie zatrzymać

Nowelizacja ustawy o rzeczach znalezionych oraz Kodeksu cywilnego wprowadziła jasne zasady, które powinien znać każdy z nas. Zobacz, jak bezpiecznie i zgodnie z prawem postąpić ze znalezioną gotówką, kluczami czy dokumentami, aby zamiast kłopotów zyskać... legalną nagrodę.

Rewolucja w portfelach. Ile znalezionych pieniędzy możesz legalnie zatrzymać?

Większość z nas nie zdaje sobie sprawy, że do niedawna polskie przepisy były niezwykle restrykcyjne. Każda znaleziona rzecz – nawet drobna kwota – powinna była teoretycznie zostać zgłoszona odpowiednim organom, jeśli nie znaliśmy jej właściciela. Wejście w życie nowych przepisów diametralnie upraszcza tę procedurę i zdejmuje z obywateli absurdalne obowiązki biurokratyczne.

Tak, kwoty te są dziś ściśle określone w znowelizowanej ustawie. Ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o rzeczach znalezionych oraz ustawy – Kodeks cywilny wprowadza w tym zakresie rewolucyjną zmianę. Kluczową nowością jest odejście od sztywnego, przestarzałego progu wynoszącego zaledwie 100 zł. Zamiast tego wprowadzono mechanizm powiązany z realiami gospodarczymi – obowiązuje próg 5% minimalnego wynagrodzenia.

Oznacza to, że obowiązek zawiadomienia starosty o znalezieniu pieniędzy (lub innych rzeczy) powstaje dopiero wtedy, gdy ich wartość przekracza 5% płacy minimalnej obowiązującej w danym roku. Ponieważ w 2026 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł brutto, konkretny limit wynosi 240,30 zł.

Co to oznacza w praktyce? Jeśli znajdziesz na ulicy np. banknot o nominale 50 zł, 100 zł czy nawet 200 zł i nie znasz jego właściciela, nie masz prawnego obowiązku zgłaszania tego faktu staroście ani oddawania pieniędzy do urzędu (tzw. Biura Rzeczy Znalezionych). Dopiero kwoty powyżej 240,30 zł uruchamiana jest pełna procedura urzędowa.

Zgodnie z nowelizacją, kluczowe znaczenie ma też to, czy jesteśmy w stanie zidentyfikować właściciela zguby. Jeśli znajdziemy portfel z dokumentami lub gotówkę, na której widnieje choćby nazwisko właściciela, naszym bezwzględnym obowiązkiem jest podjęcie próby kontaktu lub oddanie zguby na policję. Co jednak w sytuacji, gdy na ulicy leżą „niczyje” pieniądze? Tutaj do gry wkracza starosta. Zgodnie z art. 1 ust. 3 znowelizowanej ustawy, jeśli znajdziemy pieniądze, papiery wartościowe czy kosztowności i nie znamy osoby uprawnionej do ich odbioru, musimy niezwłocznie zawiadomić o tym starostę właściwego ze względu na miejsce znalezienia rzeczy — o ile ich wartość przekracza ustawowy próg.

Instrukcja krok po kroku: Co zrobić, gdy znajdziesz portfel, klucze lub dokumenty?

Procedura postępowania różni się w zależności od tego, co dokładnie wpadło w Twoje ręce. Aby uniknąć posądzenia o przywłaszczenie (co jest czynem karalnym!), zastosuj się do poniższego poradnika:

Pieniądze i kosztowności: Jeśli kwota jest znaczna lub przedmiot ma dużą wartość (np. złota biżuteria), Twoim obowiązkiem jest zgłoszenie tego faktu staroście. Urzędnik sporządzi odpowiedni protokół i rozpocznie procedurę poszukiwania właściciela.

Dokumenty tożsamości: Dowody osobiste, paszporty czy prawa jazdy podlegają specjalnym regulacjom. Zgodnie z art. 1 pkt 3 ustawy, nie oddajemy ich staroście, jeśli sposób postępowania z nimi regulują inne, odrębne ustawy. W takim wypadku najbezpieczniej jest odnieść dokumenty na najbliższy komisariat policji.

Klucze, karty dostępu i piloty: To niezwykle ważna zmiana w prawie! Nowe przepisy wprowadzają zasadę, że przedmioty umożliwiające dostęp do pomieszczeń czy pojazdów, które z mocy prawa przeszłyby na własność powiatu, są niezwłocznie niszczone przez starostę. Wszystko ze względów bezpieczeństwa – nikt nie chce, aby jego zgubione klucze trafiły w obce ręce po upływie urzędowego terminu.

Kiedy znaleziony przedmiot staje się Twoją własnością? Przepisy nie pozostawiają złudzeń

Najbardziej satysfakcjonujący dla uczciwego znalazcy jest moment, w którym nikt nie zgłasza się po zgubę. Kiedy zatem możesz legalnie stać się właścicielem znalezionych pieniędzy lub rzeczy? Znowelizowany art. 187 § 1 Kodeksu cywilnego skraca i precyzuje te terminy:

"Rzecz znaleziona, która nie zostanie przez osobę uprawnioną odebrana w ciągu 6 miesięcy od dnia doręczenia jej wezwania do odbioru, a w przypadku niemożności wezwania – w ciągu roku od dnia jej znalezienia, staje się własnością znalazcy, jeżeli uczynił on zadość swoim obowiązkom."

Oznacza to, że jeśli dopełniłeś wszystkich formalności, zgłosiłeś sprawę staroście, a prawowity właściciel nie zgłosił się po odbiór w ciągu roku (lub 6 miesięcy od wezwania), pieniądze lub rzecz stają się w pełni legalnie Twoją własnością. Warunkiem jest jednak odebranie rzeczy przez znalazcę w terminie wyznaczonym przez starostę.

Warto pamiętać o jeszcze jednym przywileju – jeśli właściciel się odnajdzie i odbierze swoją zgubę, jako uczciwemu znalazcy wciąż przysługuje Ci tzw. znaleźne w wysokości 10% wartości rzeczy, o ile zgłosisz takie roszczenie w odpowiednim momencie. Dzięki nowym przepisom bycie uczciwym po prostu się opłaca, a jasne procedury chronią nas przed nieświadomym złamaniem prawa.

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.

Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.

Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu

Czytaj cały artykuł u źródła — Prawo Gospodarka Gazeta Prawna (gnews)