Ból głowy a guz mózgu. Kiedy powinniśmy się zaniepokoić?

Silne i nawracające bóle głowy najczęściej nie oznaczają poważnej choroby, jednak niektórych objawów nie należy lekceważyć. Ból głowy występuje u około połowy osób z guzem mózgu, ale sam w sobie bardzo rzadko świadczy o nowotworze. Niepokój powinny wzbudzić dodatkowe dolegliwości.

iStock Ból głowy to jedna z najczęstszych dolegliwości człowieka. Szacuje się, że co drugi mieszkaniec Ziemi ma bóle głowy co najmniej raz w roku, a około 90 proc. ludzi doświadcza ich w którymś momencie życia, wynika z pracy przeglądowej polskich badaczy opublikowanej w "Journal of Clinical Healthcare".

Bóle głowy mogą się pojawić na różnych etapach życia

Jak wskazuje neurolog Jacek J. Rożniecki w swojej pracy opublikowanej w "Polskim Przeglądzie Neurologicznym", większość pacjentów zgłasza się do lekarza z pierwotnymi bólami głowy. Należą do nich przede wszystkim migrena i napięciowy ból głowy, ale także rzadsze dolegliwości, m.in. ból klasterowy, napadowa hemikrania, hemikrania ciągła i zespół SUNCT.

Częstość tych dolegliwości opisali z kolei autorzy wspomnianej pracy w "Journal of Clinical Healthcare". W przypadku migreny około 38 proc. chorych ma nie więcej niż jeden silny napad w miesiącu, blisko połowa (48 proc.); od jednego do czterech, a co czwarty pacjent (25 proc.) cztery lub więcej. Napięciowy ból głowy dzieli się natomiast na sporadyczny (rzadziej niż 12 dni w roku), częsty (od 12 do 180 dni) i przewlekły (powyżej 180 dni). Z kolei bóle klasterowe dotyczą głównie mężczyzn (w proporcji ok. 6:1) i najczęściej zaczynają się między 20. a 40. rokiem życia .

Co najczęściej wywołuje ból głowy?

Zdecydowana większość bólów głowy ma podłoże pierwotne (będące chorobą samą w sobie). W zestawieniu częstości ich występowania dominują bóle napięciowe (69 proc.) i migrena (16 proc.); rzadsze są m.in. bóle kłujące idiopatyczne (ok. dwóch proc.), wysiłkowe (jeden proc.) i klasterowe (0,1 proc.).

Wśród bólów wtórnych , będących objawem innej choroby, najczęściej pojawiają się te towarzyszące zakażeniom układowym (63 proc.), następnie urazom głowy (cztery proc.) i chorobom naczyniowym (1 proc.). Krwotok podpajęczynówkowy odpowiada za mniej niż 1 proc. przypadków, a guz mózgu - zaledwie 0,1 proc., czyli najmniej ze wszystkich wymienionych przyczyn. Ryzyko, że za bólem głowy stoi nowotwór, jest więc statystycznie bardzo małe.

Warto tu odróżnić dwie różne rzeczy: to, jak często guz mózgu wywołuje ból głowy, od tego, jak często ból głowy okazuje się guzem. Guz rzeczywiście często daje ból głowy, ale ponieważ nowotwory mózgu są rzadkie, a bóle głowy niezwykle powszechne, spośród wszystkich bólów głowy tylko znikomy ułamek ma taką przyczynę.

Guz mózgu a ból głowy

Najczęstszym powodem pojawienia się bólów wtórnych są choroby naczyniowe mózgu . Stanowi też jedną z pierwszych oznak krwotoku podpajęczynówkowego oraz krwawienia tętniaka. Jest to jednak wówczas skrajnie silny ból , zupełnie niepodobny do tego jaki towarzysz skokowi ciśnienia w przebiegu choroby nadciśnieniowej.

• Bóle głowy towarzyszą także rozwojowi guzów mózgu (ból głowy jako pierwszy objaw guza mózgu występuje w kilkunastu procentach przypadków, przy zaawansowanym procesie nowotworowym bóle głowy dotyczą j uż ponad połowy chorych ) - wyjaśniają badacze w swojej pracy.

Istotny jest nie sam ból, lecz jego charakter i okoliczności. Pilnej diagnostyki obrazowej (np. tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego) wymaga odczuwanie "najsilniejszego bólu w życiu", narastającego i pojawiającego się nagle, a także wyraźna zmiana charakteru dotychczas występujących objawów.

Zaalarmować powinien też ból pojawiający się po 50. roku życia i u osoby z chorobą nowotworową w wywiadzie, z obrzękiem tarczy nerwu wzrokowego lub zaburzeniami poznawczymi.

Jakie objawy mogą wskazywać na guza mózgu?

Sam ból głowy nie przesądza o guzie, ale są sygnały, które powinny zwrócić uwagę. Są to:

wymioty

zaburzenia widzenia

zaburzenia równowagi i koordynacji ruchowej

osłabienie lub niedowład jednej strony ciała

problemy z mówieniem

drętwienie kończyn

zmiany osobowości i funkcji poznawczych

napady padaczkowe

Współwystępowanie powyższych objawów z bólem głowy (zwłaszcza występującym rano) jest wskazaniem do konsultacji neurologicznej .

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.

Tabak J, Kopański Z, Kulesa-Mrowiecka M, Rowiński J, Furmanik F, Liniarski M. Bóle głowy - wybrane aspekty epidemiologiczne i etiopatogenezy. Journal of Clinical Healthcare. 2018;(2):23–27.

Rożniecki JJ. Czy, co i kiedy badać w bólach głowy? Polski Przegląd Neurologiczny. 2006;2(2):78–86. Wydawca: Via Medica. ISSN 1734-5251.