Wielka asteroida w sobotę blisko Ziemi. Obliczyli skutki uderzeniaAktualizacja:
Planetoida 523808 minie nas w odległości około 3,5 mln km. W kosmicznej skali to bliskie spotkanie, ale z ziemskiego punktu widzenia nadal ogromny dystans. To mniej więcej 9 razy dalej niż Księżyc, więc nie mówimy o obiekcie, który muśnie atmosferę albo przeleci między satelitami.
Ten szczegół jest ważny, bo nazwy używane przez astronomów potrafią brzmieć groźniej, niż faktycznie jest. Obiekt bliski Ziemi nie oznacza skały pędzącej prosto w naszą stronę, tylko taką, której orbita przebiega gdzieś w pobliżu orbity naszej planety. Podobnie potencjalnie niebezpieczna planetoida nie zapowiada rychłej katastrofy. To po prostu etykieta dla większych obiektów, które mogą zbliżać się do Ziemi na stosunkowo niewielkie, kosmiczne odległości.
W tym przypadku zagrożenia uderzeniem nie ma. Jest za to bardzo dobry przykład tego, dlaczego astronomowie tak uważnie śledzą pozornie puste okolice naszej planety.
Jak pisaliśmy w tekście: Kosmiczna skała ma 100 m i przeleci koło Ziemi. Podano dokładną godzinę , nawet znacznie mniejsze obiekty potrafią wyglądać niepokojąco, gdy pojawiają się w katalogach dopiero na krótko przed przelotem. 523808 jest większa, ale znana od lat, więc jej tor można przewidywać z dużo większym spokojem.
NASA śledzi ją od lat
Planetoida 523808 została odkryta 22 czerwca 2007 r. w ramach przeglądu nieba prowadzonego przez Mount Lemmon Survey w Arizonie. To jeden z programów obserwacyjnych, które przeczesują niebo w poszukiwaniu małych ciał Układu Słonecznego. Bez takich systematycznych obserwacji o wielu przelotach dowiadywalibyśmy się zbyt późno albo wcale.
Obiekt należy do grupy Atena. To planetoidy, które przez większość czasu poruszają się po orbitach znajdujących się wewnątrz orbity Ziemi, choć ich tor może przecinać się z naszym sąsiedztwem. Właśnie dlatego takie skały są interesujące z punktu widzenia obrony planetarnej. Nie są gośćmi z krańców Układu Słonecznego, tylko częścią dynamicznego tłumu obiektów krążących stosunkowo blisko nas.
523808 obiega Słońce w około 241 dni. To znaczy, że nie jest jednorazowym kosmicznym turystą, który pojawił się znikąd i za chwilę zniknie na zawsze. Jej ruch jest katalogowany, aktualizowany i porównywany z kolejnymi obserwacjami. Im dłuższa historia pomiarów, tym dokładniejsze obliczenia orbity.
Właśnie dlatego w komunikatach pojawia się konkretna godzina: 21:53 czasu polskiego. To nie wróżenie z fusów, tylko wynik czystej matematyki, obserwacji i ciągłego poprawiania parametrów orbity.
800 m brzmi groźnie, bo powinno
Górny szacunek średnicy 523808 wynosi około 800 m. Dolny to około 360 m, bo rozmiar planetoidy często wylicza się pośrednio na podstawie jasności i założeń dotyczących tego, jak dobrze jej powierzchnia odbija światło. Ciemniejsza skała może być większa, niż sugerowałaby sama jasność. Jaśniejsza może być mniejsza. Dlatego astronomowie podają zakres, a nie jedną pewną liczbę jak z miarki.
Jednak nawet dolna granica robi jednak wrażenie. Obiekt o średnicy kilkuset metrów nie byłby meteorowym fajerwerkiem spalającym się wysoko w atmosferze. Gdyby ciało tej wielkości trafiło w Ziemię, skutki byłyby regionalną katastrofą, a nie tylko efektownym błyskiem na niebie. Uderzenie w ląd mogłoby utworzyć krater liczony w kilometrach, a uderzenie w ocean mogłoby wywołać ogromne fale.
To nie znaczy, że 523808 nam grozi. Znaczy tylko, że rozmiar ma znaczenie. Skały o średnicy kilku lub kilkunastu metrów mogą być groźne lokalnie, zwłaszcza gdy eksplodują nad miastem. Skały kilkusetmetrowe należą już do zupełnie innej kategorii problemu.
Jak pisaliśmy w tekście: NASA przesunęła asteroidę uderzeniem. To nie atak, to ratunek , obrona planetarna przestała być tylko teoretycznym straszeniem. Misja DART pokazała, że człowiek potrafi zmienić ruch małego ciała niebieskiego, ale warunek jest jeden: najpierw trzeba wiedzieć, że takie ciało istnieje i gdzie będzie za miesiące, lata albo dekady.
3,5 mln km to blisko tylko dla astronomów
3,5 mln km brzmi jak odległość niewyobrażalnie duża, bo w codziennym życiu jest właściwie abstrakcją. Światło pokonuje ją w kilkanaście sekund, samochód jechałby tam wiele lat, a Księżyc jest średnio około 384 tys. km od Ziemi. W takim porównaniu sobotni przelot wypada spokojnie.
Jednak astronomia działa na innych skalach. Ziemia krąży wokół Słońca w odległości około 150 mln km, a obiekty bliskie Ziemi przecinają ten rejon pod różnymi kątami i z różnymi prędkościami. Jeżeli coś o średnicy setek metrów przechodzi w odległości kilku milionów kilometrów, jest to zdarzenie warte zanotowania, nawet jeśli nie jest alarmem.
Prędkość 16,76 km/s oznacza około 60 tys. km/h. Taka skała przecina przestrzeń szybciej, niż jesteśmy w stanie sobie wyobrazić. Przy takich prędkościach nawet niewielkie przesunięcie w obliczeniach orbity ma znaczenie, dlatego każda kolejna obserwacja pomaga zawężać niepewność. I właśnie dlatego dokładne katalogowanie takich przelotów to po prostu infrastruktura bezpieczeństwa.
Najważniejsze jest to, czego jeszcze nie widzimy
523808 nie jest najbardziej niepokojącym obiektem, jaki można sobie wyobrazić. Jest znana, śledzona i przeleci daleko. Prawdziwy problem obrony planetarnej polega na tym, że nie wszystkie obiekty bliskie Ziemi są równie dobrze poznane. Część mniejszych skał odkrywamy dopiero kilka dni przed przelotem, a czasami już po minięciu naszej planety.
Jak pisaliśmy w tekście: Możesz pomóc w obronie Ziemi. Trzeba patrzeć w niebo , w śledzeniu asteroid liczą się nie tylko wielkie obserwatoria, ale też gęsta sieć pomiarów. Zakrycia gwiazd przez planetoidy, zmiany jasności i precyzyjne pozycje na niebie pozwalają lepiej ustalać kształt, rozmiar i trajektorię kosmicznych skał.
To szczególnie ważne przy obiektach, które są ciemne, lecą od strony Słońca albo mają nietypowe orbity. Niebo jest ogromne, a teleskopy nie widzą wszystkiego naraz. Każde usprawnienie obserwacji działa tu jak dodatkowa warstwa ochrony: nie zatrzymuje skały, ale daje czas.
A czas jest w obronie planetarnej najważniejszą walutą. Przy ostrzeżeniu liczonym w dekadach można planować misję zmieniającą trajektorię. Przy ostrzeżeniu liczonym w miesiącach możliwości maleją. Przy ostrzeżeniu liczonym w dniach pozostaje głównie przewidywanie miejsca upadku i reakcja kryzysowa.
*Grafika wprowadzająca wygenerowana przez AI
O nowych technologiach zaczął pisać jeszcze w 2012 r. na łamach portalu Telix. Później przez pewien czas pisał dla Komputer Świata i PCLabu. Epizod dziennikarski zaliczył także w lokalnej gazecie i w dziale blogowym SpeedTest. Współzałożyciel agencji BlueCopy, zajmującej się copywritingiem i poligrafią. Przez pewien czas właściciel firmy transportowej. Prywatnie fan starych polskich oper mydlanych (oglądanych obowiązkowo z konkubiną), dumny opiekun kotki brytyjskiej i pasjonat-amator druku 3D.