Codzienne ciekawostki - nauka, społeczeństwo i zdr
Codzienne ciekawostki - nauka, społeczeństwo i zdrowie #codzienneciekawostki #gruparatowaniapoziomu #nauka #swiatnauki #spoleczenstwo #ciekawostki #zdrowie #srodowisko #edukacja Uwaga: Streszczenia i tłumaczenia mogą być niedokładne, dlatego zawsze podaję link do artykułów żródłowych.
Mamdani bierze na celownik wprowadzające w błąd ogłoszenia o wynajmie mieszkań tworzone przy użyciu sztucznej inteligencji Burmistrz Nowego Jorku Zohran Mamdani ogłosił propozycje dotyczące ochrony najemców, w tym wymóg, aby agenci nieruchomości i serwisy ogłoszeniowe ujawniały fakt wykorzystania sztucznej inteligencji lub cyfrowo zmodyfikowanych zdjęć w wprowadzających w błąd ogłoszeniach dotyczących wynajmu. Inicjatywa ta ma na celu zwalczanie nieuczciwych praktyk znanych jako „housefishing” i będzie wdrażana we współpracy z głównymi platformami, takimi jak Zillow i StreetEasy. Dodatkowe środki ochrony najemców obejmują rozwiązywanie problemów związanych z czarną pleśnią, szkodnikami i windami, a także uznanie związków zawodowych najemców oraz digitalizację rejestrów kar nałożonych na właścicieli nieruchomości. źródło: www.businessinsider.com
Największy właściciel nieruchomości w Stanach Zjednoczonych oskarżony o naruszenie praw obywatelskich Greystar, największy właściciel i zarządca mieszkań w Stanach Zjednoczonych, jest przedmiotem skarg dotyczących naruszenia praw obywatelskich w sześciu stanach oraz w Waszyngtonie, w związku z domniemanym naruszeniem przepisów dotyczących sprawiedliwego dostępu do mieszkań poprzez odmowę przyjmowania federalnych bonów mieszkaniowych. W skargach zarzuca się firmie Greystar 114 naruszeń i wskazuje na powtarzającą się praktykę odrzucania uprawnionych najemców, pomimo deklarowanego przez firmę zaangażowania na rzecz sprawiedliwego dostępu do mieszkań. Jest to kolejna sprawa po wcześniejszych ugodach sądowych dotyczących zmowy cenowej w zakresie czynszów oraz ukrytych opłat, w które była zamieszana firma Greystar. źródło: www.theguardian.com
Szczepionka zapobiegająca rakowi trzustki u osób z grupy wysokiego ryzyka okazała się bezpieczna i wywołała trwałą odpowiedź immunologiczną Badanie kliniczne fazy I dotyczące szczepionki skierowanej przeciwko powszechnym mutacjom genu KRAS u osób z grupy wysokiego ryzyka zachorowania na raka trzustki wykazało, że szczepionka była bezpieczna i wywołała trwałą odpowiedź immunologiczną komórek T specyficzną wobec KRAS u 90% uczestników. Po medianie okresu obserwacji wynoszącej 16,5 miesiąca u żadnego ze szczepionych uczestników nie rozwinął się rak trzustki, a niektóre zmiany przedrakowe uległy zmniejszeniu lub zatrzymały wzrost. Wyniki te stanowią pierwsze potwierdzenie słuszności koncepcji zapobiegania rakowi trzustki za pomocą szczepionki, choć do potwierdzenia skuteczności klinicznej konieczne są badania na większą skalę. źródło: www.aacr.org
W 2025 r. na świecie przybyło rekordowe 692 GW mocy zainstalowanej z odnawialnych źródeł energii; obecnie prawie połowa globalnej mocy zainstalowanej pochodzi z odnawialnych źródeł energii W 2025 roku świat odnotował najszybszy w historii wzrost mocy energii odnawialnej – przyrost wyniósł rekordowe 692 GW, co stanowi więcej niż całkowita moc energetyczna Indii. Energia odnawialna stanowi obecnie prawie połowę (49,5%) globalnej zainstalowanej mocy elektrycznej, przy czym na czele wzrostu znajdują się energia słoneczna i wiatrowa, a globalna produkcja energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych wzrosła w 2024 roku o 9,8%. Pomimo tych postępów eksperci podkreślają potrzebę bezprecedensowego tempa rozwoju odnawialnych źródeł energii, aby osiągnąć przyszłe cele w zakresie elektryfikacji i ochrony klimatu. źródło: cleantechnica.com
Ludzie chętniej wierzą fałszywym informacjom pochodzącym od osób ignorujących prawdę niż od kłamców Badanie z 2026 roku opublikowane w czasopiśmie „Current Psychology” ujawnia, że ludzie mają skłonność do częstszego wierzenia fałszywym informacjom, gdy pochodzą one od osób obojętnych wobec prawdy („bzdurników”), a nie od tych, którzy celowo kłamią. Badania pokazują, że powtarzające się zetknięcie z wypowiedziami pochodzącymi ze źródeł obojętnych wobec prawdy zwiększa postrzeganą wiarygodność tych informacji, co stanowi większe zagrożenie dla wiedzy publicznej niż celowe wprowadzanie w błąd. Wyniki te podkreślają potrzebę dokładniejszej weryfikacji źródeł informacji lekceważących prawdę, zwłaszcza w erze cyfrowej, w której dezinformacja rozprzestrzenia się z łatwością. źródło: www.psypost.org
Wpływ związków zawodowych na rozkład wynagrodzeń: dane z sektora szkolnictwa wyższego Badanie analizujące dane dotyczące kadry akademickiej kanadyjskich uczelni w latach 1970–2022 wykazało, że zrzeszanie się w związkach zawodowych spowodowało wzrost średnich wynagrodzeń kadry akademickiej, przynosząc korzyści zwłaszcza gorzej opłacanym pracownikom poprzez podwyższenie wynagrodzeń w dolnej części rozkładu o około 10%, podczas gdy najwyższe wynagrodzenia pozostały na niezmienionym poziomie. Badanie nie dostarczyło również przekonujących dowodów na to, że zrzeszanie się w związkach zawodowych doprowadziło do ograniczenia zatrudnienia kadry akademickiej, co sugeruje, że wzrost kosztów wynagrodzeń został zrównoważony przez większą liczbę studentów. źródło: www.aeaweb.org
Niekontrolowane pożary lasów w Kanadzie wywołują apele o „procesy norymberskie dla wielkich koncernów naftowych” W lipcu 2026 roku ogromne pożary lasów w Kanadzie, nasilone przez zmiany klimatyczne, doprowadziły do rozległych zniszczeń i niebezpiecznego pogorszenia jakości powietrza w największych miastach Stanów Zjednoczonych. Zwolennicy ochrony klimatu domagają się pociągnięcia przemysłu paliw kopalnych do odpowiedzialności, oskarżając go o świadome podsycanie kryzysu przy jednoczesnym propagowaniu zaprzeczania zmianom klimatycznym, oraz wzywają do podjęcia działań prawnych na wzór „procesów norymberskich” przeciwko kierownictwu firm z branży paliw kopalnych. Pomimo nasilających się skutków zmian klimatycznych rząd kanadyjski nadal zatwierdza nowe projekty rurociągów do transportu paliw kopalnych, co wywołuje dalszą krytykę i apele o szybkie przejście na energię odnawialną. źródło: www.commondreams.org
Mówienie „Jankesom”, żeby wracali do domu, jest rasistowskie – orzekł trybunał Trybunał orzekł, że nakłanianie „Jankesów” do powrotu do domu stanowi akt rasistowski. Orzeczenie to podkreśla, że niektóre sformułowania są uznawane za dyskryminujące ze względu na pochodzenie narodowe. źródło: www.telegraph.co.uk
Sałata szatkowana dostarczana do sieci Taco Bell powiązana z epidemią cyklospory Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zidentyfikowała rozdrobnioną sałatę lodową dostarczaną do sieci Taco Bell w pięciu stanach jako źródło ogniska zakażeń cyklospory, które spowodowało ponad 1 600 potwierdzonych przypadków wodnistej biegunki. Sałata ta, powiązana z dostawcą Taylor Farms, stanowi część szerszego ogniska zakażeń obejmującego 34 stany, w których odnotowano ponad 1 600 przypadków i 141 hospitalizacji. Sieć Taco Bell dobrowolnie wycofała z łańcucha dostaw sałatę, której dotyczy problem, a eksperci ds. zdrowia zalecają unikanie sałatek w torebkach oraz dokładne mycie warzyw i owoców w celu zmniejszenia ryzyka. źródło: www.businessinsider.com
Vital Signals wprowadza ciągłe monitorowanie ciśnienia krwi w pierścieniu Firma Vital Signals wprowadza na rynek Signal Ring – urządzenie do noszenia na ciele, przeznaczone do ciągłego monitorowania ciśnienia krwi bez użycia mankietu, skierowane do osób cierpiących na nadciśnienie. Pierścień, opracowany z wykorzystaniem zaawansowanych algorytmów zapewniających dokładność, umożliwia wykonywanie pomiarów zarówno w trybie pasywnym, jak i ręcznym, bez konieczności regularnej kalibracji. Będzie można go zamówić w przedsprzedaży w cenie 399 dolarów, a wysyłka rozpocznie się w październiku 2026 roku. Firma stara się o uzyskanie zezwoleń regulacyjnych, aby włączyć to urządzenie do programów profilaktyki zdrowotnej i ubezpieczeń, kładąc nacisk na ochronę danych użytkowników oraz brak opłat abonamentowych. źródło: www.engadget.com
Nowe badania podważają powszechne porady dietetyczne dotyczące picia wody podczas posiłków oraz spożywania pikantnych potraw Nowe badanie przeprowadzone przez Uniwersytet Cornell wykazało, że picie wody podczas posiłków nie zmniejsza spożycia pokarmu, jak się powszechnie uważa; wręcz przeciwnie, wiąże się z większym spożyciem jedzenia. Ponadto wykazano, że dodawanie pikantnych przypraw do przekąsek spowalnia tempo jedzenia i zmniejsza ogólne spożycie, co podważa popularne porady żywieniowe dotyczące wody i pikantnych potraw. Wyniki te sugerują, że woda może zwiększać spożycie pokarmu poprzez opóźnianie sytości sensorycznej, podczas gdy pikantne przyprawy mogą pomóc zmniejszyć spożycie kalorii poprzez spowolnienie tempa jedzenia. źródło: news.cornell.edu
Osoby znajdujące się w bliskim sąsiedztwie synchronizują tętno Badanie opublikowane w czasopiśmie „PNAS Nexus” wykazało, że tętno ludzi ma tendencję do synchronizacji, gdy znajdują się oni blisko siebie fizycznie, zwłaszcza w przypadku osób znających się społecznie i skupiających uwagę na tych samych bodźcach. Ta synchronizacja fizjologiczna, na którą wpływ mają kontekst społeczny i otoczenie dźwiękowe, stanowi wskaźnik rzeczywistego zaangażowania społecznego i została zaobserwowana podczas naturalnych interakcji społecznych poza warunkami laboratoryjnymi. źródło: www.psypost.org
Nagromadzenie „toksycznych produktów przemiany materii” w mózgu może być czynnikiem sprzyjającym demencji i ALS Naukowcy z Uniwersytetu w Manchesterze wykryli wysokie stężenia mocznika – toksycznego produktu przemiany materii – w mózgach osób cierpiących na otępienie czołowo-skroniowe (FTD) oraz stwardnienie zanikowe boczne (ALS), co sugeruje istnienie wspólnego mechanizmu leżącego u podstaw tych i innych chorób neurodegeneracyjnych. Nagromadzenie tego produktu przemiany materii może zatruwać komórki nerwowe i przyspieszać postęp choroby, co wskazuje na potencjalny nowy cel terapii. Odkrycie to może doprowadzić do opracowania terapii spowalniających lub powstrzymujących te obecnie nieuleczalne schorzenia. źródło: www.manchester.ac.uk
Chińscy naukowcy odkrywają wyzwania związane z reprodukcją człowieka w przestrzeni kosmicznej, ale dostrzegają też pewne pozytywne aspekty Chińscy naukowcy badający ludzkie komórki rozrodcze na pokładzie statku kosmicznego „Tianzhou” odkryli, że komórki rozrodcze we wczesnym stadium rozwoju rosną i rozwijają się w przestrzeni kosmicznej znacznie mniej efektywnie z powodu mikrograwitacji i promieniowania kosmicznego. Pomimo tych wyzwań badanie to stanowi pierwszy udany przypadek różnicowania ludzkich embrionalnych komórek macierzystych w komórki rozrodcze w przestrzeni kosmicznej, dostarczając cennych informacji dla przyszłych badań z zakresu biologii kosmicznej. źródło: www.scmp.com
Naukowcy odkrywają, że planeta posiada wszystko, co niezbędne do istnienia „życia podobnego do ziemskiego” – przełomowe odkrycie Astronomowie wykryli atmosferę wokół skalistej egzoplanety LHS 1140-b, znajdującej się w strefie zamieszkalnej swojej gwiazdy, co stanowi pierwszy bezpośredni dowód na to, że taka planeta może posiadać atmosferę niezbędną do istnienia życia. Planeta ta, położona w odległości 48 lat świetlnych, prawdopodobnie posiada wodę w stanie ciekłym oraz atmosferę zdominowaną przez hel, co czyni ją głównym kandydatem w poszukiwaniach życia podobnego do ziemskiego. Trwające obserwacje mają na celu wykrycie biosygnatur, choć jak dotąd żadnej nie znaleziono. źródło: www.404media.co
Neurostymulacja przywraca czucie w sparaliżowanej dłoni na wiele miesięcy po zabiegu Mężczyzna sparaliżowany od klatki piersiowej w dół odzyskał zdolność poruszania rękami oraz czucie w dłoniach dzięki stymulacji mózgu i zachował te zdolności przez wiele miesięcy po zaprzestaniu stymulacji, co wskazuje na neuroplastyczność i zmianę ścieżek neuronowych. Naukowcy wszczepili mu elektrody do mózgu w celu odczytywania intencji ruchowych oraz wykorzystali elektroniczne szyny ortopedyczne i urządzenia zapewniające sprzężenie zwrotne sensoryczne, aby przywrócić funkcje; trwałą poprawę zaobserwowano nawet podczas nieplanowanej przerwy w stymulacji. Chociaż wyniki są obiecujące, eksperci podkreślają potrzebę powtórzenia badań na większej liczbie pacjentów, aby potwierdzić skuteczność tej metody. źródło: www.newscientist.com
Francuski prezydent Macron zobowiązuje się do ponownego zalesienia lasu Fontainebleau po niszczycielskim pożarze Prezydent Francji Emmanuel Macron zobowiązał się do ponownego zalesienia zabytkowego lasu Fontainebleau po tym, jak pożary zniszczyły co najmniej 10% obszaru o powierzchni 20 000 hektarów i zmusiły do ewakuacji 1 000 mieszkańców. Pożar został opanowany, ale nie został jeszcze całkowicie ugaszony, dlatego uruchomiono kampanię zbierania funduszy z udziałem lokalnych władz i organizacji zajmujących się ochroną dziedzictwa kulturowego, mającą na celu odbudowę lasu, który stanowi ważny zabytek przyrodniczy i kulturowy. źródło: www.reuters.com
„Na granicy wytrzymałości”: kolejne protesty pokazują niszczycielskie skutki nadmiernej turystyki w Europie Najczęściej odwiedzane miejsca w Europie borykają się z poważnymi wyzwaniami wynikającymi z nadmiernej turystyki, takimi jak niedobór mieszkań, przeciążenie infrastruktury oraz pogorszenie jakości życia mieszkańców. Protesty nasiliły się w krajach takich jak Hiszpania, Włochy i Francja, gdzie rządy wprowadzają środki mające na celu walkę z tym problemem, takie jak opłaty turystyczne i ograniczenia dotyczące wynajmu nieruchomości. Ponadto mieszkańcy coraz częściej sprzeciwiają się realizacji dużych projektów biznesowych, które zagrażają publicznemu dostępowi do obszarów przyrodniczych i pogłębiają nierówności społeczne. źródło: www.forbes.com.au