Naukowcy przebadali tysiące hitów. Co mówią o nas zmiany w tekstach piosenek?
Więcej informacji z kraju i ze świata znajdziesz na stronie głównej rmf24.pl
Jak wyglądały badania?
Autorzy pracy podkreślają, że muzyka od zawsze była czymś więcej niż tylko rozrywką. To medium, przez które społeczeństwa opowiadają swoje historie, wyrażają emocje i przekazują wartości.
Analiza tekstów piosenek pozwala uchwycić, jak zmienia się język emocji i narracje moralne na przestrzeni pokoleń. Muzyka popularna odzwierciedla zarówno nastroje społeczne, jak i dominujące wartości. Jej ewolucja może być odczytywana jako swoisty barometr kulturowy.
W badaniu wykorzystano dwa obszerne zbiory danych: WASABI (obejmujący ponad 377 tysięcy utworów z lat 1960–2010) oraz zestaw 5,5 tysiąca piosenek, które znalazły się na rocznych listach przebojów Billboardu w latach 1960–2023. Dzięki zastosowaniu zaawansowanych narzędzi sztucznej inteligencji i analizy języka, naukowcy prześledzili, jak zmieniały się w czasie różne wątki moralne obecne w muzyce.
Rezultaty są jednoznaczne: z biegiem lat w tekstach piosenek coraz rzadziej pojawiają się odniesienia do cnót, takich jak opiekuńczość, lojalność czy przyzwoitość . Zamiast tego coraz częściej pojawiają się motywy związane z krzywdą, zdradą, buntem, degradacją czy oszustwem. Towarzyszy temu wzrost negatywnego wydźwięku emocjonalnego, więcej jest wyrazów złości, obrzydzenia i smutku, a mniej radości czy serdeczności.
Różnice pomiędzy gatunkami muzyki
Analiza wykazała, że zmiany te nie są jednorodne i zależą zarówno od gatunku muzycznego, jak i płci wykonawców. Niektóre gatunki, takie jak R&B czy muzyka religijna, częściej zawierały treści związane z opieką i przyzwoitością. Metal czy hip-hop były bardziej nasycone tematami buntu, przemocy i degradacji. Kobiety częściej odwoływały się do wartości takich jak opieka i lojalność. Mężczyźni i zespoły mieszane częściej eksponowały motywy krzywdy, poniżenia czy obalania reguł.
Badacze przeanalizowali także, jak moralne przesłania w tekstach piosenek korelują z innymi cechami lirycznymi, takimi jak tematyka, nastrój czy emocje. Utwory nacechowane cnotami, jak opieka czy lojalność, były silnie powiązane z tematami miłości, pozytywnym wydźwiękiem i emocjami sprzyjającymi więzi społecznej. Z kolei piosenki, w których dominowały występki, częściej poruszały tematykę przemocy, agresji, smutku czy złości.
Zmiany w moralności tekstów muzyki popularnej nie są oderwane od szerszych procesów społecznych. Wzrost indywidualizmu, przemiany obyczajowe , pojawienie się nowych ruchów społecznych czy ekspansja nowych gatunków muzycznych - wszystko to znajduje odzwierciedlenie w tekstach piosenek. Okresy napięć społecznych, takie jak wojna w Wietnamie czy "wojna z terroryzmem", wiązały się ze wzrostem motywów buntu i poniżenia oraz spadkiem odniesień do opiekuńczości.
Jakie wnioski wynikają z analizy tekstów?
Autorzy badania zwracają uwagę na pewne ograniczenia. Analiza dotyczyła głównie muzyki anglojęzycznej i zachodniej, co może ograniczać możliwość uogólnienia wyników na inne kultury. Ponadto, niektóre gatunki muzyczne były słabiej reprezentowane w bazach danych, a po 2010 roku liczba analizowanych utworów wyraźnie spadła.
W podsumowaniu autorzy podkreślają, że zmiany w moralności tekstów muzyki popularnej odzwierciedlają głębsze przemiany społeczne i kulturowe. Wraz z upływem czasu, muzyka coraz rzadziej odwołuje się do tradycyjnych cnót, a coraz częściej eksploruje ciemniejsze strony ludzkiej natury i doświadczenia. Muzyka przy tym nie tylko odzwierciedla świat, ale także go kształtuje, wpływając na to, jak kolejne pokolenia postrzegają wartości, emocje i relacje społeczne.
W dobie rosnących wyzwań związanych ze zdrowiem psychicznym i spójnością społeczną, zrozumienie tych trendów może mieć kluczowe znaczenie dla przyszłych debat o roli kultury popularnej w życiu społecznym.