Najszybsze zwierzę świata przekracza 300 km/h. Sekret tkwi w jego ciele
Żadne inne zwierzę nie osiąga w powietrzu takich prędkości jak sokół wędrowny. Rekordzistą jest jednak wyłącznie podczas lotu nurkowego, nazywanego stoopem. W locie poziomym porusza się znacznie wolniej.
Cornell Lab of Ornithology podaje, że sokół może podczas ataku rozpędzić się do około 320 km/h. Księga rekordów Guinnessa opisuje natomiast eksperymentalny lot samicy o imieniu Frightful, której prędkość w 1999 roku zmierzono na 389,46 km/h. Ptak rozpoczął nurkowanie po wypuszczeniu z samolotu na wysokości ponad 5 km.
Jak sokół osiąga taką prędkość?
Polowanie zaczyna się od zdobycia przewagi wysokości. Po dostrzeżeniu ofiary sokół składa skrzydła i ustawia ciało w sposób ograniczający opór powietrza. Grawitacja przyspiesza jego lot, ale ptak nie spada bezwładnie.
Badania aerodynamiczne opublikowane w „PLOS ONE” wykazały, że wraz ze wzrostem prędkości sokół zmienia ułożenie skrzydeł. Początkowo tworzą one charakterystyczny kształt diamentu, później zostają mocniej przyciągnięte do ciała, a przy największej szybkości niemal całkowicie do niego przylegają. Pozwala to ograniczyć turbulencje i jednocześnie zachować możliwość sterowania.
Podczas ataku ptak wykonuje niewielkie korekty skrzydłami i ogonem. Może w ten sposób dostosowywać tor lotu do manewrów wykonywanych przez uciekającą zdobycz.
Sokół kieruje się jak pocisk
Badacze z Uniwersytetu Oksfordzkiego przeanalizowali loty sokołów za pomocą urządzeń GPS i kamer. Ustalili, że trajektorie ich ataków można opisać za pomocą reguły nawigacji proporcjonalnej, stosowanej również w systemach naprowadzania pocisków.
Nie oznacza to, że ptak wykonuje matematyczne obliczenia. Reaguje na zmianę położenia ofiary w swoim polu widzenia i tak koryguje kierunek, aby przeciąć jej przewidywany tor. Symulacje opublikowane w „PLOS Computational Biology” pokazały, że duża prędkość może zwiększać skuteczność polowania na zwinną zdobycz.
Oczy podczas nurkowania chroni przezroczysta błona migawkowa, nazywana trzecią powieką. W nozdrzach sokołów znajdują się natomiast niewielkie guzki. Przyjmuje się, że pomagają regulować napływ powietrza, ale ich dokładna funkcja nie została jednoznacznie potwierdzona. Nie są też niedawnym odkryciem ani cechą występującą wyłącznie u sokoła wędrownego.