Nowy test krwi określa ryzyko rozwoju choroby Alzheimera u osób zdrowych
Wysoki poziom biomarkera o nazwie p-tau217 we krwi pozwala określić nawet z dziesięcioletnim wyprzedzeniem ryzyko rozwoju choroby Alzheimera u osób, które nie wykazują jeszcze żadnych problemów poznawczych.
Poinformował o tym zespół specjalistów podczas odbywającej się w Londynie Międzynarodowej Konferencji Choroby Alzheimera (AAIC). Wyniki badań na ten temat publikuje też najnowsze wydanie pisma medycznego „JAMA” (10.1001/jama.2026.12556).
Obserwacje, które przeprowadzono w Australii, Japonii oraz Stanach Zjednoczonych, trwały 21 lat, a objęto nimi prawie 2,7 tys. osób. Żadna z badanych osób nie miała objawów demencji w chwili rozpoczęcia obserwacji, wszystkie poddano też badaniom obrazowym z użyciem PET.
Ustalono, że poziom biomarkera p-tau217 (fosforylowane białko tau 217) o 38 proc. zwiększa ryzyko rozwoju demencji w najbliższych pięciu latach, z kolei w okresie dziesięcioletnim zwiększa się ono o 78 proc. „Badanie wskazuje, że test krwi wykrywający poziom białka p-tau217 może pomóc określić indywidualnego ryzyko zaburzeń poznawczych” – twierdzi główna autorka badań prof. Rachel Buckley z Harvard Medical School.
Białko p-tau217 występuje w płynie mózgowo-rdzeniowym oraz we krwi. Gdy jest ono podwyższone, może wskazywać na rozwój choroby Alzheimera. Zmiany te pojawiają się w mózgu nawet na kilkanaście lub kilkadziesiąt lat przed wystąpieniem pierwszych objawów otępienia. Białko to związane jest z odkładaniem się złogów w mózgu (białka tau oraz beta amyloidu) wywołujących stan zapalny oraz uszkodzenia neuronów. Skutkiem tego jest stopniowe pogarszanie się zdolności poznawczych, w tym zaburzenia pamięci.
Wczesne wykrycie choroby Alzheimera pozwala szybciej zastosować leczenie, gdyż wszelkie uszkodzenia mózgu są nieodwracalne. Również dostępne leki są na ogół skuteczne jedynie w początkowym okresie rozwoju tego schorzenia. Pomocna jest zmiana stylu życia, przede wszystkim modyfikacja diety oraz zwiększenie wysiłku umysłowego i fizycznego.
Laura Nisenbaum z Alzheimer’s Drug Discovery Foundation powiedziała stacji CNN, że jak wskazują badania zmiana stylu zbycia pozwala w 45 proc. zapobiec rozwojowi demencji.
Nie wiadomo jeszcze, czy w przyszłości test krwi pozwoli wcześnie wykrywać demencję, podobnie jak obecnie można określić poziom glukozy we krwi wskazujący na cukrzycę czy poziom cholesterolu zwiększający ryzyko choroby sercowo-naczyniowej. Prof. Buckley twierdzi, że test biomarkera p-tau217 nie jest jeszcze zalecany w diagnostyce demencji. „Mam jednak nadzieję, że to się zmieni” – stwierdziła.
Zbigniew Wojtasiński (PAP)
zbw/ agt/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.