Czarny dzień dla Korony. Jej śmierć była tragedią dla państwa
Jadwiga Andegaweńska została kanonizowana przez Jana Pawła II 8 czerwca 1997 roku podczas jego pielgrzymki do Polski. W czasie uroczystości papież mówił:
„Najgłębszym rysem jej krótkiego życia, a zarazem miarą jej wielkości jest duch służby. Swoją pozycję społeczną, swoje talenty, całe swoje życie prywatne całkowicie oddała na służbę Chrystusa, a gdy przypadło jej w udziale zadanie królowania, oddała swe życie również na służbę powierzonego jej ludu”.
Jadwiga, król Polski
Po bezpotomnej śmierci Kazimierza Wielkiego, polski tron przypadł w udziale jego siostrzeńcowi, Ludwikowi Andegawenowi. Ludwik, król Węgier, sam nie miał jednak syna. Musiał zadbać, aby trony Węgier i Polski objęły jego córki.
Polska była przez Ludwika zaniedbywana, nie lubił on Krakowa. Przez jakiś czas, w jego imieniu, na Wawelu przebywała jego matka (siostra króla Kazimierza), Elżbieta Łokietkówna. Choć, jako córka Władysława Łokietka, cieszyła się ona dużym szacunkiem, to nie była przecież polską królową. Polscy rycerze mieli nadzieję, że „prawdziwy” władca nastanie w Polsce dopiero, kiedy tron w Krakowie obejmie jedna z córek Ludwika, poślubiając wybranego przez rycerstwo możnowładcę.
Jak wiadomo, wybór padł na Jagiełłę, litewskiego księcia, syna sławnego Olgierda, potomka Giedymina. Jadwiga Andegaweńska i Jagiełło, który na chrzcie otrzymał imię Władysław, pobrali się w roku 1386.
Wszystko wskazywało, że królewska para wkrótce obdarzy Koronę potomkiem. Ojciec Władysława słynął z posiadania ogromnej ilości dzieci (łącznie miał ich 23), Ludwik Węgierski zaś, ojciec Jadwigi, miał trzy córki.
Jednak lata mijały, a Jadwiga nie stawała się brzemienna. Królowa czyniła liczne posty i dużo się modliła. Próbowała nawet szukać porad w horoskopach (była to wówczas praktyka powszechna wśród monarchów). Dopiero dwanaście lat po ślubie, w roku 1398 zaszła w ciążę.
Córka Jadwigi i Władysława, Królewna Elżbieta Bonifacja, przyszła na świat 22 czerwca 1399 r. Imiona otrzymała po babce Elżbiecie Bośniaczce (matce Jadwigi) oraz na cześć papieża Bonifacego IX, który był jej ojcem chrzestnym.
W całym Krakowie panowała ogromna radość. Niestety szybko okazało się, że maleńka królewna choruje. Również Jadwiga czuła się bardzo źle. W źródłach brakuje jakichkolwiek informacji na temat przyczyny choroby zarówno dziecka, jak królowej.
13 lipca 1399 roku zmarła Elżbieta Bonifacja. Jan Długosz przekazał, że fakt ten był ukrywany przed Jadwigą, lecz nie wiadomo, czy naprawdę tak było. Tak czy inaczej królowa musiała być wówczas już bardzo słaba. Zmarła 17 lipca, kilka dni po swoim pierwszym i jedynym dziecku, być może z powodu gorączki popołogowej. Pogrzeb Jadwigi i jej córeczki odbył się 19 lipca 1399 roku. Matka i córka zostały pochowane w katedrze na Wawelu. Pierwotnie trumnę umieszczono pod posadzką przy ufundowanym przez Jadwigę ołtarzu świętych Erazma i Brygidy. Obecnie jej szczątki spoczywają w sarkofagu dłuta Antoniego Madeyskiego w południowym ramieniu ambitu katedry wawelskiej.
„Jadwiga została pochowana z insygniami ze złoconego drewna (berło i jabłko) i złoconej skóry (korona), jej ciało ubrano w bardzo bogate szaty uszyte z adamaszku, z rękawami obszytymi taśmą z grubszej tkaniny o wzorze rombowym (znaleziono cztery takie paski o długości 28 cm i szerokości 4,5 cm), następnie owinięto w całun z adamaszku. Twarz zasłonięto chustą z białego muślinu. Do trumny włożono także dwa listy papieża Bonifacego IX, zaopatrzone w ołowiane bulle. Kazanie pogrzebowe wygłosił Stanisław ze Skarbimierza. Powiedział wówczas:
»Królowa była ozdobą kleru, rosą dla biednego, kolumną Kościoła, łaskawością dla dostojników, czułą opiekunką obywateli, matką biednych, ucieczką nędzarzy, obrończynią sierot, kotwicą słabych, opiekunką wszystkich poddanych«”.*
Badania przeprowadzone w 1949 roku wykazały, że Jadwiga i Elżbieta Bonifacja zostały pochowane we wspólnej trumnie. Dla całego Krakowa i Korony śmierć Jadwigi i jej dziecka były ogromnym ciosem. Cały dwór pogrążył się na długo w żałobie. Choć śmiertelność noworodków, nawet tych z rodzin królewskich, była wówczas wysoka, to odejście długo wyczekiwanego potomka pary królewskiej było szczególnie bolesne.
Władysław Jagiełło jeszcze trzykrotnie zawierał związki małżeńskie. Doczekał się czworga dzieci.
- Cyt. za: Piotr Stefaniak, „Była i Marią, i Martą. Święta Jadwiga D’anjou (1374–1399)”, Katedra na Wawelu w Krakowie, 2022.