Miłosierni Samarytanie z Markowej
Rodzina Ulmów, składająca się z Józefa, Wiktorii oraz ich sześciorga dzieci, była znana w lokalnej społeczności ze swojego zaangażowania i otwartości na potrzeby innych. Ich codzienne życie, praca na gospodarstwie oraz aktywność religijna stanowiły świadectwo autentycznego chrześcijaństwa. Decyzja o ukrywaniu Żydów była aktem świadomym, podejmowanym w duchu ewangelicznego przykazania miłości.
W marcu 1944 roku, na skutek donosu, niemieccy żandarmi otoczyli dom Ulmów. Zarówno ukrywani Żydzi, jak i cała rodzina zostali zamordowani na miejscu. Egzekucji dokonano publicznie, co miało wymiar przestrogi dla innych mieszkańców wsi. W wyniku tej tragedii życie straciło dziewięć osób narodowości żydowskiej oraz ośmioosobowa rodzina Ulmów, w tym nienarodzone dziecko Wiktorii.
Odwaga i poświęcenie Ulmów nie były przypadkowe. Historia rodziny Ulmów pokazuje, jak głęboko zakorzeniona była w nich wiara oraz gotowość do służby drugiemu człowiekowi. Ich życie, pełne prostoty i codziennej pracy, obfitowało w gesty dobroci, a dom był miejscem modlitwy i wzajemnego wsparcia.
Józef Ulma był znany jako społecznik – prowadził bibliotekę, angażował się w lokalne inicjatywy, był również zapalonym fotografem dokumentującym życie rodzinne i wiejskie. Wiktoria, obok obowiązków gospodarskich, wychowywała dzieci w duchu wartości chrześcijańskich. W ich domu panowała atmosfera otwartości, wspólnej modlitwy i solidarności z potrzebującymi.
Decyzja Ulmów o udzieleniu pomocy wynikała z głębokiego przekonania o nienaruszalności ludzkiego życia i odpowiedzialności za bliźniego. Ich postawa była zgodna z nauczaniem Kościoła katolickiego, podkreślającym konieczność niesienia pomocy bez względu na konsekwencje. Wybór Ulmów, by ratować prześladowanych, miał charakter heroiczny i był świadectwem autentycznego miłosierdzia.
Proces beatyfikacyjny rodziny Ulmów był odpowiedzią na rosnące przekonanie o ich męczeństwie za wiarę i miłość bliźniego. Beatyfikacja rodziny Ulmów była wydarzeniem o wyjątkowym znaczeniu, zarówno w wymiarze kościelnym, jak i społecznym. Był to pierwszy przypadek beatyfikacji całej rodziny, w tym dziecka nienarodzonego, co podkreśla szczególne miejsce Ulmów w historii Kościoła.
Proces ten został zainicjowany przez diecezję przemyską i prowadzony zgodnie z obowiązującymi normami prawa kanonicznego. Komisja historyczna skrupulatnie badała dokumenty, relacje świadków oraz okoliczności śmierci Ulmów. Stolica Apostolska uznała, że śmierć rodziny Ulmów miała charakter męczeński – była wynikiem nienawiści do wiary i miłości do bliźniego.
Beatyfikacja rodziny Ulmów stanowi ważny punkt odniesienia dla współczesnych chrześcijan, przypominając o wartości życia ludzkiego i potrzebie solidarności z prześladowanymi. Świadectwo Ulmów jest inspiracją do odważnego realizowania przykazania miłości w codzienności, nawet w obliczu zagrożenia. Ich męczeństwo jest również ważnym elementem dialogu chrześcijańsko-żydowskiego i budowania mostów pojednania.
Postawa Ulmów pozostaje źródłem refleksji nad moralną odpowiedzialnością i siłą wiary w obliczu zła. Ich przykład jest stale przypominany podczas spotkań ekumenicznych, uroczystości religijnych oraz w edukacji historycznej. Muzeum Polaków Ratujących Żydów im. Rodziny Ulmów w Markowej pielęgnuje pamięć o ich ofierze oraz o wszystkich, którzy wykazali się odwagą w czasach Zagłady.
Dla współczesnego Kościoła oraz społeczeństwa Ulmowie są symbolem niezłomności, wierności zasadom i gotowości do poświęcenia się dla drugiego człowieka. Historia rodziny Ulmów pozostaje aktualnym przesłaniem o sile dobra, które potrafi przeciwstawić się nawet największemu złu i przemocy. Ich beatyfikacja stanowi trwałe przypomnienie, że prawdziwe chrześcijaństwo realizuje się w czynach miłości i miłosierdzia, nawet za cenę własnego życia.
Liturgiczne wspomnienie błogosławionej rodziny Ulmów przypada 7 lipca, w rocznicę zawarcia małżeństwa przez Józefa i Wiktorię